Cecha ta wyznacza niej ako zakres działania spółdzielni, która nie może być utworzona w innym celu niż prowadzenie wspólnej działalności gospodarczej
na podstawie zgromadzonego majątku. Np. niedopuszczalne jest utworzenie spółdzielni, której przedmiotem działalności byłaby realizacja celów oświato-
wych (działalność ta może być jedynie celem ubocznym). Co więcej, nieprowadzenie działalności gospodarczej przez spółdzielnię od roku stanowi powód postawienia jej w stan likwidacji przez związek rewizyjny (art. 114 § 1 pkt 3 PrSpółdz), a nierozpoczęcie tej działalności w ciągu roku od dnia zarejestrowania spółdzielni może spowodować jej wykreślenie z rejestru (art. 115 PrSpółdz). Również zawieszenie działalności gospodarczej na czas nieograniczony godzi w istotę i cel spółdzielni i może prowadzić do jej likwidacji. Przedmiot działalności gospodarczej spółdzielni powinien być określony w jej statucie (art. 5 § 1 pkt 2 PrSpółdz), samo prawo spółdzielcze określa bliżej przedmiot działalności podstawowych rodzajów spółdzielni (np. spółdzielni pracy, rolniczych spółdzielni produkcyjnych, spółdzielni mieszkaniowych).
Jednakże prowadzenie przez spółdzielnię wspólnej działalności gospodarczej nie ma na celu zapewnienia jej członkom bezpośredniego udziału w zysku z tej działalności. Zysk (nadwyżka bilansowa) jest tylko środkiem do zaspokajania potrzeb gospodarczych członków spółdzielni (realizacji interesów członków spółdzielni). Prowadzenie działalności gospodarczej przez spółdzielnie przybiera z reguły formę przedsiębiorstwa. Nie oznacza to jednak, że wszystkie rodzaje spółdzielni muszą w tej postaci prowadzić swoją działalność gospodarczą. Np. działalność gospodarcza spółdzielni mieszkaniowych nie posiada na ogół cech przedsiębiorstwa (zob. orz. SN z 24.5.1965 r., III CR 216/64).
Jednakże - zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie SN - prawo spółdzielcze nie wyłącza możliwości skorzystania przez spółdzielnię z realizacji funkcji gospodarczej w formie spółki z o.o. (orz. SN z 13.10.1995 r., I PZP 26/95, OSNAP, Nr 8, poz. 113). W szczególności prawo to nie zabrania tworzenia przez spółdzielnie, mające za przedmiot produkcję materiałów budowlanych i wykonywanie budownictwa mieszkaniowego, jednoosobowych spółek z o.o. (postanowienie SN z 31.3.1992 r., I CRN 6/12, Wokanda 1992, Nr 8, s. 2).